Korzenie tego pierwszego sięgają połowy lat 60. ubiegłego wieku, drugiego lat 2000. Czy afrobeats to współczesna odmiana afrobeat?
Narodziny afrobeat
Jorubowie
Joruba to lud afrykański zamieszkujący zachodnią część Afryki, głównie Nigerię, Benin i Togo. Jorubowie trudnią się handlem, tkactwem, kowalstwem, zielarstwem, wróżbiarstwem i rękodziełem. Mają bogatą tradycję, barwną mitologię i ponad tysiącletnią historię. Znani są ze sztuki (rytualne maski, wizerunki bóstw z brązu, makaty) i z muzyki, opartej m.in. na bębnach kongi. To z niej narodził się afrobeat.
W czasach handlu niewolnikami, wielu Jorubów trafiło do Ameryki Łacińskiej, m.in. na Kubę i Karaiby oraz do Brazylii, gdzie ich wierzenia stały się podstawą religii afrobrazylijskiej candomblé.
Fela Kuti i Tony Allen
Pionierem gatunku afrobeat był Fela Kuti – legendarny nigeryjski multiinstrumentalista, kompozytor i aktywista. Łączył tradycyjną muzykę zachodnioafrykańską z amerykańskim funkiem i jazzem. Współpracował z wybitnym perkusistą Tonym Allenem. Ich zespół Africa ’70 zyskał ogromną sławę w Nigerii i stał się jednym z najgłośniejszych krytyków rządów junt wojskowych.
W 1969 r. Africa ‘70 wybrał się w podróż do Stanów Zjednoczonych. Tam Fela poznał Sandrę Smith, piosenkarkę i byłą członkinię Black Panther. Sandra poznała go z Martinem Lutherem Kingiem Jr., Angelą Davis i Malcolmem X. Te spotkania z pewnością wywarły na muzyku niemałe wrażenie.
I no go agree make my brother homeless.
Fela Kuti, fragment utworu „No Agreement”
W 1970 r. Kuti założył w Nigerii niezależną od władz komunę Kalakuta Republic, którą zniszczono osiem lat później w nalocie. W połowie lat 80. Fela został uwięziony przez rząd Muhammadu Buhari (zwolniono go po 20 miesiącach).
Pomimo przeszkód do końca życia nagrywał i występował. Jego synowie, Femi i Seun także są gwiazdami afrobeatu. Córka Yeni jest znaną tancerką i piosenkarką.
Do najważniejszych spadkobierców tradycji afrobeat należą: Lagbaja, Inemo, Wale Oyejide, Franck Biyong & Massak, Afrodizz, Antibalas Afrobeat Orchestra, Kokolo Afrobeat Orchestra, Belgian Afrobeat Association, Akoya Afrobeat Ensemble Albino!, The Budos Band, Bukky Leo & Black Egypt ’80 i Ayetoro.
Cechy gatunku afrobeat
- Złożone rytmy perkusyjne, często oparte na tradycyjnych afrykańskich bębnach
- Rozbudowane linie basowe nadające utworom groove’owy charakter
- Połączenie elementów jazzu, funku, highlife i zachodnioafrykańskiej muzyki tradycyjnej
- Długie kompozycje, często dłuższe niż 10 minut
- Warstwowe aranżacje instrumentów dętych (trąbki, saksofony, puzony)
- Improwizowane partie instrumentalne i solówki
- Teksty poruszające ważne kwestie społeczne, polityczne i kulturowe
- Wyjątkowe, energetyczne występy na żywo
Afrobeat w USA
Afrobeat najpierw trafił do Ameryki Łacińskiej, skąd miał już blisko do czarnych dzielnic miast na południu Stanów Zjednoczonych. Z czasem gatunek przeniknął do mainstreamowych mediów i zainteresował duże wytwórnie muzyczne.
Afrobeats
Afrobeats (z „s” na końcu) to gatunek łączący afrobeat z muzyką pop, hip-hopem i elektroniką. Narodził się w Nigerii i Ghanie w latach 2000., czyli jest dużo młodszy od afrobeatu. Czasami nazywany jest afro-popem i afro-fusion. Szczególną popularnością cieszy się w Wielkiej Brytanii i w Stanach Zjednoczonych, gdzie mieszka wielu artystów z Afryki Zachodniej.
Przedstawicielami afrobeats są m.in. Burna Boy, Wizkid, Davido, Tiwa Savage czy Omah Lay, którzy czerpią inspiracje z klasycznego afrobeat i promują afrykańskie brzmienia na całym świecie. Afrobeats znacznie różni się od afrobeat: długością utworów, strukturą, tematyką. Posłuchaj przykładowego utworu.
Cechy gatunku afrobeats
- Krótsze, bardziej komercyjne utwory, często oparte na strukturze piosenek pop
- Połączenie elementów afrobeat, dancehallu, R&B, hip-hopu, elektroniki, hiplife, highlife
- Dominacja syntezatorów i nowoczesnej produkcji muzycznej
- Prostsze, melodyjne linie wokalne i chwytliwe refreny
- Duży wpływ cyfrowych technik produkcji i Auto-Tune
- Tematyka tekstów często skupiona na miłości i stylu życia
- Silna obecność artystów w mediach społecznościowych
Podsumowanie
Chociaż nazwy afrobeat i afrobeats brzmią podobnie, nie należy używać ich zamiennie. Oba gatunki cieszą się ogromną popularnością na całym świecie i oferują bogate, unikalne brzmienia, które zachwycają zarówno miłośników klasyki, jak i nowoczesnych produkcji.
Zdjęcie tytułowe: Kunal Kakodkar